Karen Vibes

---

လွတ်လပ်သောကရင့်သမိုင်းသုတေသနအသင်း

ကရင့်တော်လှန်ရေး ဒုတိယ လမ်းစဉ် ချမှတ်ရန် 

အရှေ့တိုင်းတွင် ကြိုးပမ်းမှုများ

၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၆)ရက်မှ ဇူလိုင်လ(၅)ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော မောကို ကွန်ဂရက်မှ ကရင့်တော်လှန်ရေး ဒုတိယလမ်းစဉ်ကို အတည်ပြုပြီး၊ အရှေ့တိုင်း တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ ဗဟို နိုင်ငံရေးသင်တန်းပို့ချမှုကို ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မြေနီကုန်း ကျေးရွာတွင် ပထမအကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သင်တန်းတက်ရောက်သူ အများစု မှာ ညောင်လေးပင်ခရိုင်၊ တောင်ငူခရိုင်တို့မှ ဖြစ်ပြီး၊ ဘားအံ နှင့် ဖာပွန် ခရိုင်တို့မှ အခ့ျို တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သင်တန်းသားအားလုံး (၁၀၀)နီးပါး တက်ရောက် ကြသည်။ 

သင်တန်း ပို့ချသူများ၊ ပို့ချခဲ့သော ဘာသာရပ်များ၊

၁။ မန်းဘဇန် မျက်မှောက် နိုင်ငံရေး အခြေအနေနှင့် တော်လှန် ရေး သဘောတရားဆိုင်ရာ သေနင်္ဂဗျူဟာ ပြဿနာ၊

၂။ စကောလယ်တော ကရင့်တော်လှန်ရေး ဒုတိယ လမ်းစဉ်၊

၃။ မန်းရှန်ဖလေ့ (ဆရာသာမြိုင်) ပါတီ တည်ဆောက်ရေးနှင့် မြေယာ လုပ်ငန်း။

၄။ ဆရာဘာဟု(မန်းဖလါးစေး) တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ စည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ၊

ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ဗဟို နိုင်ငံရေးသင်တန်းကို “မယ်ဝေ”တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ သည်။ သင်တန်းတက်ရောက်သူ အများစုမှာ သထုံခရိုင်၊ ဖာပွန်ခရိုင်တို့မှ ဖြစ်သည်။ တပ်မဟာ (၅)မှ တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်စိုး နှင့်တကွ၊ တပ်မှူး အများအပြား တက်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ K.R.C. ဗဟို ဋ္ဌာနချုပ်မှ ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အုန်းဖေ၊ ပဒို ဖူးလယ်မူး၊ ပဒိုဖိုးညော၊ ဗိုလ်ချုပ်စိုင်းကေ၏ ဇနီးတို့ တက်ရောက်ကြသည်။ သင်တန်း သား အားလုံး (၂၀၀)ကျော် တက်ရောက် လေ့လာ ခဲ့ကြသည်။ 

ဒုတိယ လမ်းစဉ်နှင့် ပါတီတည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခွဲဝေမှုများ၊

(၁၉၅၆ -၅၇)

ဒုတိယလမ်းစဉ်သည် နယ်ခ့ျဲပဒေသရာဇ် စံနစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသား လွတ် မြောက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ K.N.U. တပ်ဦးပါတီ၏ ရှေ့ဆောင်မှုအောက်တွင် ချမှတ်ခဲ့ပြီး၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွင် စတင် ကျင့်သုံးခဲ့ရာ အောင်မြင် သည်ဟု အခိုင်အမာ ယုံကြည်ပြီး၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မောကို ကွန်ဂရက်တွင် ကော်သူးလေ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေအားလုံး၌ ကျင့်သုံးကြရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းများအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် အောက်ပါ ခေါင်းဆောင် များကို တာဝန် ခွဲဝေ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ 

၁။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဗိုလ်ချုပ်မြမောင် (ခေါ်)မန်းသုခနုတ် နှင့် ဗိုလ်မှူးကျင်ဖေ (ခေါ်) စောကိုးဒို တို့အား၎င်း၊

၂။ အရှေ့တိုင်းတွင် မန်းဘဇန် (ခေါ်) မန်းစိုးကမော၊ ပဒိုမန်းသိန်း (ခေါ်)ဖူးလယ်မူး၊ ပဒိုဝေသော၊ ဆရာဘာဟု (ခေါ်) မန်းဖလားစေး၊ ဆရာသာမြိုင် (ခေါ်) မန်းရှန်ဖလေ့၊ ဗိုလ်မှူးတင်ဦး (ခေါ်) ဖူးတာအယ် တို့အား တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ 

အရှေ့တိုင်းတွင် မန်းဘဇန်နှင့် မန်းသိန်းတို့အား တပ်မဟာ(၃) နယ်မြေသို့ ၎င်း၊ ဆရာဘာဟုကို တောင်ငူသို့၎င်း၊ မန်းရှန်ဖလေ့ကို ဖာပွန်ခရိုင်သို့၎င်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး တာအယ်ကို တပ်မဟာ(၆)သို့၎င်း အသီးသီး တာဝန်ခွဲဝေ‌ပေးပြီး၊ ဒုတိယ လမ်းစဉ်ကို ချမှတ် နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၅၉ ကေအဲန်ယူ ပါတီ၏ ပထမအကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်။

ကေအဲန်ယူပါတီ၏ ပထမအကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်ကို ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပရာ

(က) (၁) ကရင့်တော်လှန်ရေး၏ ဒုတိယလမ်းစဉ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး၊ ပိုမို

  ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ပြုပြင် ဖြည့်စွက်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

(၂) စစ်ရေးလမ်းစဉ်၊ မြေယာလမ်းစဉ် နှင့် စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆွေးနွေး သုံးသပ် ကြသည်။ 

(၃) ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဖဆပလ နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေး ရေးမူကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ ဆွေးနွေးခြင်းသည် နည်းပရိယာယ် အရသာ ဖြစ်သည်ဟု သဘောထားသည်။ 

(၄) တပ်ပေါင်းစု တည်ဆောက်ရေးတွင် လူမျိုးစုများနှင့်၎င်း၊ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများနှင့်၎င်း၊ တပ်ပေါင်းစုနှစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန်။

(၅) ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် လူတန်းစား တော် လှန်ရေး အင်အားစုများနှင့် ဆက်လက်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရန်။

(၆) တပ်ပေါင်းစုဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ၊ စည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ရေးဆွဲချမှတ်ရန် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ 

( ခ) ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ပါတီ၏ ပထမအကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်မှ ချမှတ်သော လုပ်ငန်း စဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန် အောက်ပါ ဗဟို ကော်မတီ သစ်များကို ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ 

၁။ ဥက္ကဋ္ဌ ၊ စောဟန်တာသာမွှေး၊ – နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

၂။ အတွင်းရေးမှူး၊ မန်းဘဇန်၊ – နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

၃။ ဗဟိုကော်မတီ၊ ဗိုလ်ချုပ်မင်းမောင်၊ – နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

၄။ ဗဟိုကော်မတီ ဗိုလ်ချုပ်ကော်ထူး၊ – နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

၅။ ဗဟိုကော်မတီ မန်းရှန်ဖလေ့ (ဆရာသာမြိုင်)၊- နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

၆။ ဗဟိုကော်မတီ ပဒိုသိန်းမောင်၊ – နိုင်ငံရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့၊

ပေါ်လစ်ဗျူရို၊ (နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့) (၆)ဦးနှင့် အခြား အရံဗဟို ကော်မတီ (၉)ဦး အရံ ဗဟိုကော်မတီ (၁၀)ဦး စုစုပေါင်း(၂၅)ဦးကို ရွေးချယ် တင်မြှောက်ကြသည်။ 

( ဂ) ဗဟိုကော်မတီ (၉)ဦးနှင့် အရံ ဗဟိုကော်မတီ (၁၀)ဦး။

  ၁။ စကောလယ်တော၊ ၁၁။ ဗိုလ်ချုပ် မြရင်၊

  ၂။ ဆရာစိန်ဟန်၊ ၁၂။ ဗိုလ်မှူးဘော်လ်ဒွင်/ဘော်လ်ဒွင်ကြီး၊

  ၃။ ဗိုလ်ကြီးစောအုန်းဖေ၊ ၁၃။ ဗိုလ်တာအယ်၊

  ၄။ ဆရာဘာဟု /မန်းဖလားစေး၊ ၁၄။ ဗိုလ်စံလင်း၊

  ၅။ မန်းကော်စေး /မန်းကျော်လွင်၊ ၁၅။ ဗိုလ်မီးသ၊

  ၆။ စောမျိုးသွေး၊ ၁၆။ ဗိုလ်မောင်မောင်၊

  ၇။ စောစိန်မှုံ၊ ၁၇။ ဗိုလ်သန်းအောင်၊

  ၈။ စောကျော်စိန်၊ ၁၈။ ဗိုလ်အေးဟန်၊

  ၉။ ဦးစိုးအောင်၊ ၁၉။ ဗိုလ်ကျင်ဖေ၊

၁၀။ ဗိုလ်မှူးမြမောင်၊

ကရင့်တော်လှန်ရေး ဒုတိယလမ်းစဉ်၊ 

တိုင်းဒေသကြီးများနှင့် တပ်မဟာများ ဖွဲ့စည်းခြင်း။ ၁၉၅၃- ၅၆-၅၈။

(၁) အရှေ့တိုင်း။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းအကြား နယ်မြေ။

(၂) မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း။ လှိုင်မြစ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အကြားရှိ နယ်မြေ။

(၃) ပဲခူးရိုးမတိုင်း။ ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းနှင့် လှိုင်မြစ်အကြားရှိ နယ်မြေ ဖြစ်သည်။ ယ္ခင်က မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းကို တပ်မဟာ (၆)နယ် မြေဟု သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၆)ရက်နေ့တွင် သီးခြား ပဲခူးတိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ် လိုက်သည်။ 

အရှေ့တိုင်းတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်များ

(၁)။ တောင်ငူခရိုင်။ ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ ဘောဂလိမြို့နယ်၊ သံတောင်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်။ (နောက်ပိုင်း ဗိုလ်ဇော်ဒူးမှ ဖော်ထုတ် သည်။)

(၂)။ သထုံခရိုင်။ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျိုက်ကော်၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်။

(၃)။ ကျောက်ကြီးခရိုင်။ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မုန်းမြို့နယ်။ 

(၄)။ သံလွင်ခရိုင်။ သံလွင်ခရိုင်။

(၅)။ မူတြော်ခရိုင်။ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်။

(၆)။ ဒူးပလာယာခရိုင်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဝင်းရေးမြို့နယ်၊ ကျုံဒိုးမြို့နယ်၊ ကြာအင်းမြို့နယ်။

အရှေ့တိုင်းရှိ တပ်မဟာများ

တပ်မဟာ(၁)။ သထုံခရိုင် – ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျိုက်ကော်မြို့နယ်နှင့် ကျိုက် ထိုမြို့နယ်တို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ယ္ခင်က (Delta force)ခေါ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တပ်မဟာ၊ တပ်မဟာ(၅) နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မဟာ(၁) ဖြစ် လာပြီး ဗိုလ်လင်းထင်၊ ဗိုလ်စိုးတို့မှ ဦးစီးခဲ့သည်။

တပ်မဟာ(၂)။ တောင်ငူခရိုင် – ထန်းတပင်၊ ဘောဂလိ၊ သံတောင်၊ ပျဉ်းမနား၊ အထိဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မှူးဘောနေမှ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

တပ်မဟာ(၃)။ ကျောက်ကြီးခရိုင် – ကျောက်ကြီး၊ ရွှေကျင်၊ မုန်းမြို့နယ်တို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဗိုလ်ကြာမောင်၊ ဗိုလ်မှူးထရူးမင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ကဆယ်ဒိုတို့မှ ဦးစီးခဲ့ကြသည်။ 

တပ်မဟာ(၄)။ လှိုင်းဘွဲ။ Light brigade အလင်းရောင်တပ်မဟာ ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့သည်။ 

တပ်မဟာ(၅)။ သထုံခရိုင်။ သထုံတပ်မဟာကို ရွှေလင်းယုန် တပ်မဟာဟု လည်း ခေါ်ခဲ့သည်။ 

တပ်မဟာ(၆)။ ဒူးပလာယာခရိုင်။ ကော့ကရိတ်၊ ဝင်းရေး၊ ကြာအင်း၊ ကျုံဒိုးတို့တွင် အခြေ ပြုပြီး၊ ဗိုလ်မှူးဂျော်နီထူး၊ ဗိုလ်အေးမြိုင်၊ ဗိုလ်ရွှေဆိုင်း တို့ အသီးသီးတာဝန်ယူခဲ့သည်။

တပ်မဟာ(၇)။ သံလွင်ခရိုင်(မူတြော်ခရိုင်)။ ဖာပွန်၊ ဘားအံ တို့တွင် အခြေခံပြီး၊ ဗိုလ်မှူး ချုပ် အယ်လ်မိုးပီ၊ ဗိုလ်ကြီးအက်ဒဝက်တို့ တာဝန်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ 

အရှေ့တိုင်းကော်မတီ

ဥက္ကဋ္ဌ – ပဒိုမန်းသိန်း၊

အတွင်းရေးမှူး – ဆရာအုန်းဖေညွန့်၊

တပ်မှူးချုပ် – ဗိုလ်ချုပ်အုန်းဖေ၊

“ဟန်တာသာမွှေးတဦးတည်း၏ သဘောဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ်ခဲ့သော ကော်မတီဖြစ်သည်။”

အရှေ့တိုင်း။

၁၉၅၆ ခုနှစ် မောကို ကွန်ဂရက်မှ ချမှတ်ခဲ့သော၊ အရှေ့တိုင်း တပ်မဟာများ ဖွဲ့စည်းပုံ

ကော်သူးလေ စစ်ဦးစီးချုပ်၊ – ဗိုလ်ချုပ် မင်းမောင်၊

ဒုတိယ စစ်ဦးစီးချုပ်၊ – ဗိုလ်ချုပ် ကော်ထူး၊

ကော်သူးလေ အရှေ့တိုင်း တိုင်းမှူး၊ – ဗိုလ်ချုပ် အုန်းဖေ၊

ကော်သူးလေ တပ်မ(၁) တပ်မမှူး၊ – ဗိုလ်မှူးကြီး ဘလှစိန်၊

ကော်သူးလေ တပ်မ(၂) တပ်မမှူး၊ – ဗိုလ်ချုပ် တာကပေါ၊

တပ်မ(၁)တွင်၊ တပ်မဟာ(၂) နှင့် တပ်မဟာ(၃) တို့ဖြင့်၎င်း၊

တပ်မ(၂)တွင်၊ တပ်မဟာ(၄)၊ တပ်မဟာ(၅)၊ တပ်မဟာ(၆) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းအား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း

၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယလမ်းစဉ် ချမှတ်ပြီး၊ အနောက်ရိုးမ အပါအဝင်နှင့် တပ်မဟာ များကို အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

အမှတ်(၁)ခရိုင်၊ တပ်မဟာ(၁) နယ်မြေ။

စံကင်း၊ အဖျောက်၊ ဇကာကြီး၊ (ဟင်္သာတမြို့နယ်) တို့ ပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၂)ခရိုင်၊ တပ်မဟာ(၂) နယ်မြေ။

မြောင်းမြ၊ ဝါးခယ်မ၊ လပွတ္တာနှင့် မော်လမြိုင်ကျွန်း တခြမ်းပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၃)ခရိုင်၊ တပ်မဟာ(၃) နယ်မြေ။

ဟံသာဝတီ၊ တွံတေး၊ ကွမ်းခြံကုန်း၊ နယ်မြေများဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၄) ခရိုင်၊ တပ်မဟာ(၄) နယ်မြေ။ 

ဇလွန်၊ ဝိန်လားဖန်း၊ ထူးကြီး၊ ကျုံပျော်၊ အင်းမြေ အခ့ျိုဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၅) ခရိုင်။ ဒေးဒရဲ၊ ငွေသောင်ယံ၊ မော်လမြိုင်ကျွန်း တခြမ်း နှင့် ဖျာပုံဒေသတို့ ပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၇) ခရိုင်။ ကျုံပျော်၊ ကျောင်းကုန်း၊ ဓနုဖြူ၊ ပန်းတနော်တို့ ပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၈) ခရိုင်။ ငပုတော၊ ပုသိမ် အရှေ့ပိုင်း၊ သာပေါင်းနှင့် သင်္ဘောကျင်း မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၆) ခရိုင်။ ယ္ခင်က မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မောကို ကွန်ဂရက်မှစပြီး ပဲခူးတိုင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းလိုက် သည်။ 

မှတ်ချက်။ ။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၌ ကော်သူးလေ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းစဉ်က တပ်မဟာ (၇)ခုတွင် တပ်ရင်း (၂၅)ရင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယ လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည်ချမှတ်သောအခါ၊ တပ်မတော် (၃)ရပ်ကို ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ 

(၁)။ ကရင်ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ Karen People Liberation Army (K.P.L.A.)

(၂)။ ကရင်ပြည်သူ့ ပြောက်ကျားတပ်မတော်၊ Karen People Guerrilla Force (KPGF).

(၃)။ ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ Karen National Defence Organization (K.N.D.O.) တို့ဖြစ်သည်။ 

K.P.L.A. တပ်မဟာ (၁)ခုတွင် တပ်ရင်း(၃)ရင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်

၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တိုင်းကော်မတီ

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ဥက္ကဋ္ဌ – ဆရာစိန်ဟန် 

  (မန်းဖန်ထန်း/ မန်းမနိတ်)

တိုင်း တပ်မှူးချုပ် – ဗိုလ်ချုပ် စိန်မှုံ၊

ဒု -တိုင်း တပ်မှူးချုပ် – ဗိုလ်မှူးကြီး မြမောင်၊

တိုင်း နိုင်ငံရေးမှူး – ဦးစိုးအောင်၊

KPLA တပ်မဟာမှူး – ဗိုလ်မှူးကြီး ကျင်ဖေ၊

တပ်ရင်း(၁) ရင်းမှူး – ဗိုလ်မှူး မြသိန်း၊

တပ်ရင်း(၁) ဒုရင်းမှူး – ဗိုလ်အောင်ချစ်၊

တပ်ရင်း(၂) ရင်းမှူး – ဗိုလ်ချစ်တင်၊ 

တပ်ရင်း(၂) ဒုရင်းမှူး – ဗိုလ်သောင်းညွန့်၊

ဗိုလ်ချစ်တင် ကျဆုံးပြီးနောက် ဗိုလ်သောင်းညွန့် တပ်ရင်းမှူး ဖြစ်လာသည်။ ဒုတိယ တပ်ရင်းမှူးနေရာ ကို ဗိုလ်အေးကျော်က တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

တပ်ရင်း(၃) တပ်ရင်းမှူး – ဗိုလ်မှူး ဘော်လ်ဒွင်၊

တပ်ရင်း(၃) ဒုတိယ တပ်ရင်းမှူး – ဗိုလ်သာစိန်၊

ဗိုလ်ဘော်လ်ဒွင်အား လူမျိုးစု နယ်မြေသို့ တာဝန်ပေးရန် အရှေ့တိုင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့ရာ၊ ၎င်း၏ နေရာကို ဗိုလ်ဝင်းအား တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ 

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ K.P.G.F. ပျောက်ကျား တပ်ရင်းမှူးကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ 

အမှတ်(၁)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၂) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သန်းမြင့်၊

အမှတ်(၂)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၆) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ထီးမူး၊ 

နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ကွက်ကော့ ဖြစ်လာသည်။ 

အမှတ်(၃)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၃) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်အောင်ချစ်၊

အမှတ်(၄)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၄) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်သက်ဖော၊

အမှတ်(၅)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၇) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးဂျော်နီ၊

အမှတ်(၇)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၃) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ဖားရှို၊

အမှတ်(၈)ခရိုင်တွင်၊ K.P.G.F. တပ်ရင်း(၅) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ခါဆူ၊ တို့ ဖြစ်သည်။ 

ဗဟိုလုံခြုံရေးအတွက် အထူးတပ်ဖွဲ့ တဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တပ်ရင်းအသီးသီးမှ၊ တပ်စိတ် တစိတ်စီ ရွေးချယ်ပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဗဟို လုံခြုံရေးအတွက် တပ်မှူးကို ဗိုလ်မှူး မိုးဟိန်းအား ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

K.P.G.F. တပ်မဟာ(၁)တွင် တပ်ရင်း(၆)နှင့် တပ်ရင်း(၇)တို့ဖြင့် ပါဝင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့ပြီး တပ်မဟာမှူးမှာ ဗိုလ်မှူး အက်စ်သိန်း ဖြစ်သည်။ K.P.G.F.  တပ်မဟာ(၂)တွင် တပ်ရင်း(၃)၊ တပ်ရင်း(၄) တို့အပြင် တပ်ရင်း(၅)ကိုပါ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ တပ် မဟာမှူးမှာ ဗိုလ်ထွန်းအေး ဖြစ်သည်။ 

ပဲခူးရိုးမတိုင်းအား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း

ပဲခူးရိုးမတိုင်းသည်၊ ရန်ကုန်- မန္တလေး မီးရထားလမ်းနှင့် ဂျိုင်းမြစ် အကြားရှိ နယ်မြေများလည်း ပါဝင်သည်။ ယ္ခင်က မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တပ်မဟာ(၆) နယ်မြေအဖြစ် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၆)ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းအဖြစ် သီးခြား ဖွဲ့စည်း ပေးခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မောကို ကွန်ဂရက်မှ အတည်ပြု ပေးခဲ့သည်။ ပဲခူးရိုးမကို ခရိုင် (၃)ခရိုင်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

အမှတ်(၁) ခရိုင်။ သာယာဝတီနှင့် ပြည် နယ်မြေဒေသများ၊

အမှတ်(၂) ခရိုင်။ မှော်ဘီနှင့် အင်းစိန် နယ်မြေဒေသ၊

အမှတ်(၃) ခရိုင်။ ပဲခူးဒေသအတွင်း နယ်မြေများ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပဲခူးတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှာ

ပဲခူးတိုင်း ဥက္ကဋ္ဌ – စောမျိုးသွေး၊

ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်မောင်မောင်၊ (တပ်မဟာမှူး နှင့် စစ်ဦးစီးမှူး)၊

အတွင်းရေးမှူး – ဗိုလ်အေးဟန်။

ဗိုလ်မျိုးသွေးသည် ပဲခူးရိုးမသို့ ရောက်ရှိပြီး၊ မကြာခင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ၊ ဆရာမ ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် လူမှုရေး မှားယွင်း ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းကြောင့်၊ ဥက္ကဋ္ဌ နေရာမှ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး၊ ဗိုလ်အေးဟန်အား၊ တိုင်းဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ် လိုက်သည်။ တိုင်းအတွင်း အရေးမှူးကို ဗိုလ်သန်းအောင်မှ  တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ကေအဲန်ယူပါတီ ကွန်ဂရက် ကျင်းပပြီးသောအခါ စောမျိုးသွေး၊ ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်သန်းအောင်တို့အား၊ တပ်ပေါင်းစု လုပ်ငန်းများ တာဝန်ယူရန် အရှေ့တိုင်း ပါတီဋ္ဌာနချုပ်သို့ ခေါ်ယူလိုက်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ပါတီ ကွန်ဂရက်အပြီး၊ ပဲခူးတိုင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် မန်းဖလားစေး (ခေါ်)ဆရာဘာဟုအား တာဝန် ပေး စေလွှတ်ရာ၊ ရန်သူ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရသဖြင့်၊ ဗိုလ်တင်ဦး (ဖူးတာအယ်)အား စေလွှတ် ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဗိုလ်တင်ဦးမှာ အရှေ့တိုင်း တပ်မဟာ(၆) နယ်မြေတွင်၊ ဇုံမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။

၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ပဲခူးတိုင်း၏ ၊ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။ 

ပဲခူးတိုင်း ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်မှူးကြီး တာအယ် (ဗဟိုကော်မတီ)၊

အတွင်းရေးမှူး – ဗိုလ်အေးဟန်၊

စည်းရုံးရေးမှူး – ဗိုလ်ကြည်လင်း၊

လုံခြုံရေးမှူး – ဗိုလ်မှူးလောကွား (ဝရဇိန်)၊

တိုင်းကော်မတီဝင်များ – ဗိုလ်ကြာချစ်၊ ဗိုလ်ကြီးသာချို၊ ဗိုလ်ထိုကြည်၊ ဗိုလ်စံခ၊

 ဗိုလ်ညောင်ရေ၊ ဗိုလ်အုန်းမောင်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်စိန်၊

ဘဏ္ဍာရေးမှူး – ဆရာမှုံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

 ဗိုလ်ချုပ်စောစိုင်းကေ

ခရိုင်ကော်မတီများနှင့် နယ်မြေများ ခွဲ‌ဝေ သတ်မှတ်ခြင်း။

အမှတ်(၁)ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်ကြာချစ်၊ (တိုင်းကော်မတီ)၊

အတွင်းရေးမှူး – ဗိုလ်အုန်းမောင်၊ (နောင်တွင် ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ် လာပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးနေရာကို ဗိုလ်သာချို (တိုင်းကော်မတီ)က တာဝန်ယူ ခဲ့ရသည်။ အမှတ်(၁)ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေများမှာ သာယာဝတီ၊ လက်ပံတန်း၊ စစ်ကွင်း မြို့နယ်နှင့် ဆက်စပ်နေသော တောင်ပေါ်ဒေသနှင့် ကွင်းဒေသများ ဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၂)ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်ကြီးထိုကြည် (တိုင်းကော်မတီ)၊

အတွင်းရေးမှူး – ဗိုလ်စံခ၊

အမှတ်(၂)ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများမှာ၊ ဇောင်းတူ၊ ငဖြူကလေး၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ ဖလုံ တို့ ဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၃)ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်ညောင်ရေ၊ (တိုင်းကော်မတီ)၊

အတွင်းရေးမှူး – စောထော့မဲပါ (ဆင်ပိုင်ရှင် ဖူးစကော၏ 

သား ဖြစ်သည်။)

အမှတ်(၃)ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေမှာ၊ ညောင်လေးပင်၊ ပြွန်တန်ဆာ၊ ဒိုက်ဦး ရထား လမ်း – ကားလမ်း အနောက်ဖက်ခြမ်း ဖြစ်သည်။ အမှတ်(၃)ခရိုင်မှ ခရိုင်ကော်မတီဝင်များ မှာ ဗိုလ်ကြီးဘလုံ၊ ဦးဖိုးတုတ် တို့ပါဝင်သည်။ 

အမှတ်(၄)ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ – ဗိုလ်ကြီးကြာချစ်၊ (တိုင်းကော်မတီဝင်)၊

အတွင်းရေးမှူး – ဗိုလ်လွစ်(စ်)။

ဗိုလ်လွစ်(စ်)သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဖာပွန်ကွန်ဂရက်သို့ ဗိုလ်ကြီးတာအယ် နှင့်အတူ လိုက်ပါလာသူဖြစ်သည်။ အမှတ်(၄)ခရိုင်တွင် ကမ္ဘာရှားအေးမောင်မှာ ခရိုင် အလုပ်အမှု ဆောင် ကော်မတီတွင် ပါဝင်သည်။ 

ပဲခူးတိုင်းအတွင် ခရိုင်အသီးသီး၌ ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ရင်းများနှင့် တပ်မမှူး များမှာ၊ –

အမှတ်(၁)ခရိုင်တွင်၊ ဗိုလ်မှူးလောကွား (တိုင်းလုံခြုံရေးမှူး)မှ ဦးစီးပြီး ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ရင်း(၁၇)။

အမှတ်(၂)ခရိုင်တွင်၊ ဗိုလ်မှူးထိုကြည် (တိုင်းကော်မတီ)နှင့် ဗိုလ်ကြီးထွန်းလင်း တို့ ဦးစီး ဖွဲ့စည်း ထားသော တပ်ရင်း(၂၁)။

အမှတ်(၃)ခရိုင်တွင်၊ ဗိုလ်သာချို (တိုင်းကော်မတီ)မှ ဦးစီး ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ရင်း(၁၆)။

အမှတ်(၄)ခရိုင်တွင်၊ ဗိုလ်ကြီး စိန်ညို ဦးစီးသော တပ်ရင်း(၂၂)၊ စုစုပေါင်း တပ်ရင်း (၄)ရင်း ရှိသည်။ 

တပ်များကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် တာဝန်ပေးခံရသော တိုင်းနှင့် ခရိုင် အလုပ်အ မှုဆောင်များမှာ၊ – (၁) ဗိုလ်ကြီးအုန်းမောင်၊ (၂) ဗိုလ်ကြီးစံခ၊ (၃) ဗိုလ်အောင်နိုင်၊ (၄) ဗိုလ်ကျော်၊ (၅) ဗိုလ်ညောင်ရေ တို့ ဖြစ်ကြသည်။